De feestdagen zitten er weer op, en dus is het tijd weer op de pondjes te letten, want voor we het weten doet de lente zijn intrede!

Bij de bakker ben je dan aan het juiste adres, met als zijn lekkers boordevol gezonde granen en voedingsstoffen. Deze keer een toelichting op speltbrood.

 

Informatie over Speltgraan en Speltbrood.

 

Spelt (triticum spelta) is geen tarwe (triticum sativa), maar is een oeroud graantype dat de laatste jaren in opmars is omdat het aantrekkelijker is dan tarwe wat onze gezondheid betreft.Uit het instituut voor prehistorische geschiedenis te Keulen wordt bericht dat het verbouwen van spelt reeds in de late steentijd, rond 2500 jaar voor Christus, een grote bloei kende. Ook in de Bijbel (Ezechiël 4:9) wordt spelt al genoemd

 

Spelt was de belangrijkste graansoort voor de Alemannen en de Zwaben(Zuidduitsers) en de productie strekte zich uit tot in Zwitserland en Oostenrijk. Overal waar de Zwaben heentrokken werd spelt aangeplant. Honderd jaar geleden was de totale speltproductie in de wereld 8 à 9* zo groot als de tarweproductie. In de loop der tijd is spelt weinig onderhevig geweest aan menselijke ingrepen, in tegenstelling tot tarwe, dat vrij kwetsbaar is voor ziekten en om allerlei productietechnische behoeften van de moderne mens moest worden aangepast.

 

In de afgelopen eeuw hebben we resistente tarwerassen geselecteerd die geschikt zijn om als monocultures op grote percelen te worden verbouwd, bestand zijn tegen chemische gewasbeschermingsmiddelen, gedijen op uitgeputte grond die met kunstmest is verrijkt, niet snel plat geslagen door regenbuien en die tenslotte machinaal kunnen worden geoogst.Doel van dit alles: een zo groot mogelijk economisch rendement. Door deze selectie is 95 % der tarwerassen verdwenen, terwijl onvoldoende is nagegaan wat voor invloed dit op ons voedselpakket, en dus op onze gezondheid heeft. Inmiddels blijkt dat een belangrijk deel van de bevolking last heeft van tarweallergie of tarwe-intolerantie.

 

Spelt mist alle technische verbeteringen die op tarwe zijn toegepast en bevindt zich nog in de oervorm. Het gedijt niet op met kunstmest behandelde grond, heeft een vrij lange, slappe en dunne stengel vergeleken met tarwe, zodat het bij een zware regenbui snel plat gaat liggen en mede daardoor niet met machines geoogst kan worden. Speltkorrels zijn vrij lang en smal en zitten stevig ingepakt in verschillende vliezen, zodat er een kostbaar en tijdrovend ‘pelproces’ aan te pas moet komen. Al met al is de opbrengst per hectare aanzienlijk lager dan die van tarwe en is spelt 3 à 4* zo duur. De stevige omhulling van de speltkorrel heeft als voordeel dat het ontsmetten van het zaaizaad (met chemische middelen. zoals bij tarwezaad) niet nodig is en dat spelt in het algemeen minder door ziekten wordt aangepast, zodat chemische gewasbestrijdingsmiddelen niet nodig zijn. Spelt wordt dus in feite steeds biologisch geteeld.

 

In Nederland betreft dit ongeveer 200 hectare. Voor vrijwel alle broodsoorten wordt tarwe gebruikt, ook voor witbrood, meergranenbrood en zelfs voor roggebrood in vele gevallen. Koekjes, gebakssoorten en pasta’s zijn ook op tarwe gebaseerd. Tenslotte bevatten veel kant en klare producten meer of minder tarwe. Vrijwel niemand beseft dat hieraan nadelen kleven. Een enkeling heeft wel eens gehoord van schadelijke tarwegluten waardoor ernstige diarree en vermagering kan ontstaan. Deze zeldzame ziekte noemt men coeliakie. De klachten nemen sterk af wanneer tarwebrood wordt vervangen door glutenvrij brood. Helaas is dat nogal hard en onsmakelijk. Voor het overige wordt tarwe als een gezond voedingsmiddel beschouwd. Tarwe bevat echter, behalve gluten, nog 39 andere antigenen, oftewel stoffen die voedsel- allergie of voedselintolerantie kunnen veroorzaken. Met voedselallergie wordt hier bedoeld dat zelfs kleine hoeveelheden een direct- en maximaal effect hebben. Onderzoek bij een groep allergiepatiënten met meervoudige voedingsallergie toonde aan dat in bijna de helft van de gevallen tarwe een rol speelde.

 

Huidtesten op tarwe-allergie geven voornamelijk informatie omtrent de allergische reactie van de huid en slijmvliezen op tarwe (b.v. de kans op bakkerseczeem en astma), maar zeggen weinig of niets over de eventuele nadelen van tarweconsumptie in het algemeen, namelijk de tarwe-intolerantie. Met intolerantie wordt bedoeld dat kleine hoeveelheden van de stof geen directe schade veroorzaken, maar wel grotere hoeveelheden over langere tijd. (alcohol, suiker, vet, etc). Tarwe-intolerantie komt dus vaker voor dan allergie, maar de klachten die daarop berustend zijn zo a-specifiek en uiteenlopend, dat ze even goed door heel andere oorzaken kunnen zijn ontstaan en vrijwel nooit aan tarwegebruik worden toegeschreven. Alleen door tarwe weg te laten uit de voeding kan achteraf de diagnose ‘tarwe-intolerantie’ worden gesteld. Dr. Gerson, een belangrijke grondlegger van de voedingstherapie bij kanker adviseerde zijn patiënten om tarwe volledig te vermijden. In de afgelopen 25 jaar zag ik -uitsluitend door het weglaten van tarwe- de volgende klachten verdwijnen, die meestal al jarenlang bestonden: opgeblazen gevoel en opgezette buik, darmverstopping, buikkrampen, maagpijnen, spastische dikke darm, aften, moeheid gevolgd door diarree, algemeen vermoeidheidsgevoel, migraine, lusteloosheid, allerlei typen eczeem, jeukend hoofd, vochtophoping in de benen, ziekte van Menière, flauwtes, depressiviteit, woedeaanvallen, angstaanvallen, hyperactiviteit, loopneus, bronchitus en reumatische artritus. Dit is zo’n bonte verzameling dat de gemiddelde arts niet op het idee komt dat dat allemaal door één en hetzelfde product zou kunnen ontstaan. Toch is het niet onlogisch. Mensen verschillen in hun reactie onderling zo zeer, dat ze zeer verschillend reageren op één schadelijke stof, laat staan op een veelvoud van antigenen zoals die in tarwe.

 

De wetenschap, die het moet hebben van statistieken, laat het in zo’n geval afweten want de sterk uiteenlopende reacties van verschillende mensen in combinatie met de diverse bestanddelen van de tarwe vormt een terrein dat zich niet leent voor dergelijk onderzoek. Wie één der bovengenoemde klachten heeft kan uiteraard zélf een proef doen door speltbrood in plaats van gewoon brood te gebruiken. Verder moeten in dat geval pasta’s, gebak en koekjes worden weggelaten.

 

Heeft men een tarwe-allergie dan zullen alle samengestelde voedingsmiddelen waar tarwe in zit moeten worden vermeden. Hiervan bestaan lijsten.

 

Voor coeliakie-patiënten is spelt niet geschikt, het bevat namelijk ook gluten. Tenslotte, de ervaring heeft geleerd dat vooral mensen met bloedgroep O problemen hebben met tarwe.

 

Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 23e jaargang.

 

Speltbrood is bij ons verkrijgbaar.